Đau dạ dày ở trẻ em: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị hiệu quả

Đau dạ dày ở trẻ em nguyên nhân và triệu chứng là gì?

Đau dạ dày vốn được coi là bệnh kinh niên của rất nhiều người. Lâu nay chúng ta nghĩ rằng bệnh lý này chỉ xảy ra ở người lớn mà thôi. Tuy nhiên, theo một khảo sát được thực hiện bởi bệnh viện nhi gần đây có một thực trạng mà rất nhiều phụ huynh sẽ phải giật mình khi ngày càng có nhiều trẻ em, đặc biệt là trẻ em dưới 12 tuổi mắc các bệnh liên quan đến dạ dày như là viêm loét và xuất huyết dạ dày.

Đau dạ dày ở trẻ em nguyên nhân và triệu chứng là gì?
Đau dạ dày ở trẻ em nguyên nhân và triệu chứng là gì?

NGUYÊN NHÂN ĐAU DẠ DÀY Ở TRẺ EM

Có nhiều nguyên nhân đau dạ dày ở trẻ em, mỗi trẻ sẽ mắc bệnh do một hoặc một vài nguyên nhân dưới đây:

  • Áp lực trong học tập: stress, căng thẳng do học tập được xem là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây nên tình trạng đau dạ dày ở trẻ em. Điều này được lý giải là do khi bị stress, dạ dày sẽ tăng tiết axit và co bóp, dẫn đến viêm loét dạ dày, tá tràng gây đau dạ dày.
  • Vừa ăn vừa xem tivi, điện thoại, ipad: điều này khiến trẻ không tập trung và không hứng thú với bữa ăn gây ra sự kích thích co bóp trong dạ dày như cường co bóp hoặc tiết quá nhiều dịch vị axit.
  • Ép con ăn: cơ chế của hệ tiêu hóa chịu ảnh hưởng từ cơ chế của hệ thần kinh rất là nhiều. Chính vì vậy khi ép con ăn, làm cho con căng thẳng, sợ hãi thì sẽ dẫn đến những rối loạn về co bóp hệ tiêu hóa bao gồm của cả nhu động dạ dày, ruột, cũng như vấn đề về tiết men tiêu hóa ở dạ dày, ruột.
  • Kéo dài quá lâu bữa ăn sẽ ảnh hưởng đến vấn đề vệ sinh thực phẩm bởi trong nước bọt có chứa men amila giúp tiêu hóa tinh bột trong thức ăn. Khi mà dụng cụ để ăn như đũa/thìa chạm vào thức ăn sẽ làm loãng thực phẩm khiến vi khuẩn dễ xâm nhập. Do đó nếu bữa ăn của trẻ kéo quá dài như thế sẽ thường bị rối loạn tiêu hóa.
  • Cho trẻ ăn quá muộn: việc cho trẻ ăn muộn dẫn đến sau ăn thường không có thời gian để dạ dày tiêu hóa thức ăn, vì vậy khi trẻ ngủ, dạ dày vẫn còn phải hoạt động quá tải, ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa và chất lượng giấc ngủ của trẻ.
  • Tác dụng phụ của một số loại thuốc: các loại thuốc điều trị bệnh, đặc biệt là thuốc kháng sinh nếu sử dụng sai cách hoặc sử dụng kéo dài sẽ gây đau dạ dày.
  • Nhiễm vi khuẩn HP: có thể gây ra tình trạng viêm dạ dày mạn tính tiến triển và nó cũng chính là thủ phạm gây loét dạ dày, tá tràng, ung thư dạ dày. Trẻ nhỏ là đối tượng có nguy cơ cao nhiễm HP bởi người thân thường có thói quen hôi môi, mớm thức ăn cho trẻ.

TRIỆU CHỨNG ĐAU DẠ DÀY Ở TRẺ EM

Khi bị đau dạ dày thì trẻ em sẽ có thể gặp phải nhiều triệu chứng khác nhau, đôi khi những triệu chứng này dễ khiến các phụ huynh nhầm lẫn với các biểu hiện khác. Trẻ bị đau dạ dày có thể xuất hiện các triệu chứng như:

Đau bụng là triệu chứng thường gặp nhất

Trẻ trong độ tuổi từ 10-16 tuổi: thường đau bụng vùng thượng vị, cơn đau râm ran, âm ỉ, tuy nhiên đôi khi có cảm giác bỏng rát. Thường bị đau trước hoặc sau ăn, một số ít trẻ còn bị đau về đêm. Thời gian mỗi cơn đau từ chục phút đến hàng giờ, mỗi đợt đau thì có thể kéo dài nhiều ngày, có thể đau hàng tuần hoặc đau hàng tháng.

Với trẻ nhỏ dưới 10 tuổi: trẻ ở trong độ tuổi này khi bị đau dạ dày có thể có cơn đau bụng giống với đau bụng do giun. Chính vì vậy, nhiều phụ huynh thường bị nhầm lẫn với đau bụng giun và đau dạ dày ở trẻ lứa tuổi này.

Nôn

Nôn cũng là triệu chứng thường gặp khi trẻ bị đau dạ dày dưới 2 tuổi, ít gặp ở trẻ lớn hơn. Trẻ sẽ có thể bị nôn nhiều lần, tái đi tái lại. Điều này cũng là nguyên nhân khiến trẻ chậm lớn, xanh xao, mệt mỏi và có thể bị xuất huyết tiêu hóa.

Thiếu máu

Thiếu máu thường là hậu quả của việc đau dạ dày ở trẻ em, nguyên nhân là do đau dạ dày có thể dẫn tới xuất huyết đường tiêu hóa kéo dài hoặc cũng có thể do xuất huyết ồ ạt do niêm mạc dạ dày bị ăn mòn, dẫn tới tổn thương mạch máu, gây ra thiếu máu cấp tính hoặc nặng hơn.

Biếng ăn, ăn uống không ngon

Biếng ăn, ăn không ngon cũng là triệu chứng của đau dạ dày ở trẻ em bởi lúc này trẻ ăn không ngon do ăn vào gây đau bụng hoặc đau bụng khiến trẻ không muốn ăn.

Ngoài ra trẻ bị đau dạ dày còn có các biểu hiện khác như ợ chua, biểu hiện viêm ruột thừa…

CHẨN ĐOÁN ĐAU DẠ DÀY Ở TRẺ EM

Để chẩn đoán trẻ có bị đau dạ dày hay không thì các bác sĩ thường chẩn đoán lâm sàng thông qua vị trí đau bụng, trẻ có các triệu chứng như ợ hơi, ợ chua, ợ nóng, buồn nôn, đắng miệng, nhiều nước bọt… hay không và tiền sử bệnh lý của trẻ. Sau đó việc chẩn đoán sẽ dựa vào các phương pháp y học như:

  • Siêu âm: siêu âm giúp nhận biết da dày của bé có bị tổn thương (viêm, loét hay có gì bất thường không). Siêu âm giúp bác sĩ nhìn trực quan hình ảnh dạ dày.
  • Chụp X-quang giúp phát hiện ổ loét và đặc biệt hữu ích trong việc phát hiện khối u trong dạ dày. Với phương pháp này, bác sĩ sẽ quan sát được trực tiếp tình trạng niêm mạc dạ dày về kích thước, vị trí… để từ đó nhận định chính xác có bị mắc bệnh hay không.
  • Nội soi: giúp tìm vi trùng HP để chẩn đoán xem trẻ có phải đau dạ dày do HP hay không.
  • Xét nghiệm máu: việc này giúp kiểm tra xem trẻ có từng bị nhiễm HP hay không và xác định số lượng HP có vượt quá tiêu chuẩn cho phép gây đau dạ dày hay không.
  • Xét nghiệm phân: Trước khi thực hiện xét nghiệm phân, trong 2 tuần trước khi làm xét nghiệm người bệnh không được phép sử dụng một số loại thuốc như kháng sinh, thuốc trung hòa acid dạ dày, bismuth, thuốc bao vết loét dạ dày, thuốc kháng acid. Việc xét nghiệm phân giúp nhận biết có vi khuẩn HP trong dạ dày hay không.

Ngoài ra, trong nhiều trường hợp bác sĩ sẽ chỉ định làm các xét nghiệm khác như xét nghiệm pepsinogen I, II trong huyết thanh, xét nghiệm gastrin.

ĐIỀU TRỊ ĐAU DẠ DÀY Ở TRẺ EM NHƯ THẾ NÀO?

Trẻ bị đau dạ dày điều trị như thế nào?
Trẻ bị đau dạ dày điều trị như thế nào?

Không chỉ tây y mà đông y cũng có nhiều biện pháp điều trị bệnh đau dạ dày ở trẻ nhỏ. Tùy thuộc vào từng trẻ, mức độ bệnh sẽ có thể áp dụng các cách khác nhau. Tuy nhiên, lưu ý trước khi áp dụng bất cứ phương pháp nào cũng cần tham khảo ý kiến bác sĩ, không nên tự ý điều trị tại nhà.

Điều trị đau dạ dày ở trẻ em theo tây y

Phác đồ điều trị đau dạ dày cho trẻ em được phân theo độ tuổi, thời gian điều trị kháng sinh là 4 tuần, thuốc PPi là 2 tuần. Cụ thể:

Đối với trẻ dưới 8 tuổi:

  • Amoxicillin kết hợp với Clarithromycin + PPI (thuốc ức chế bơm proton)
  • Amoxicillin kết hợp Metronidazole + PPI

Đối với trẻ trên 8 tuổi:

  • Amoxicillin kết hợp với Clarithromycin + PPI
  • Amoxicillin kết hợp Metronidazole + PPI
  • Tetracyclin hoặc Doxycyclin kết hợp Metronidazole + PPI

Liều dùng tương ứng:

  • Amoxicillin sử dụng 50mg/kg/ngày.
  • Clarithromycin sử dụng 20mg/kg/ngày.
  • PPI (omeprazole) sử dụng 1mg/kg/ngày.
  • Metronidazole sử dụng 20mg/kg/ngày.
  • Tetracyclin sử dụng 50mg/kg/ngày.
  • Doxycyclin sử dụng 5mg/kg/ngày.

Điều trị đau dạ dày ở trẻ em theo đông y

  • Bài thuốc chữa đau dạ dày do can vị có khí trệ với biểu hiện bệnh là đau tức vùng thượng vị, ăn vào đau tăng thêm. đau lan ra mạn sườn, ở hơi nhiều. Sử dụng các vị thuốc gồm sài hồ, hương phụ, bạch thược, bạch linh, cam thảo, diên hồ, xuyên luyện tử, tô ngạnh, chỉ xác. Tùy vào trường hợp cụ thể mà gia giảm liều lượng cụ thể.
  • Bài thuốc chữa đau dạ dày do âm hư vị nhiệt với các triệu chứng như đau nhiều, cảm giác rát bỏng, miệng khô đắng, kèm ăn. Sử dụng các vị thuốc thanh bì, bạch thược, trần bì, đơn bì, sa sâm, ngọc trúc, mạch môn, thạch học, chi tử, diên hồ sách, xuyên luyện tử. Gia giảm liều lượng tùy vào trường hợp cụ thể.
  • Đau dạ dày do tỳ vị hư hàn với triệu chứng đau vùng thượng vị âm ỉ, nếu xoa sẽ cảm thấy cơn đau giảm hơn, ăn kém, đầy hơi, người gầy, sắc mặt kém. Sử dụng bài thuốc với các vị thuốc (liều lượng gia giảm tùy thuộc vào từng người bệnh) gồm đảng sâm, bạch truật, bạch linh, hương phụ, trần bì, bán hạ, mộc hương, sa nhân, cam thảo, gừng khô.

PHÒNG BỆNH ĐAU DẠ DÀY Ở TRẺ EM

Đau dạ dày ở trẻ em đang ngày càng gia tăng do lối sống, sinh hoạt và quá nhiều áp lực lên trẻ. Chính vì vậy để phòng ngừa bệnh, trước hết cần thay đổi tư duy ăn uống, lối sống và đặc biệt là không để trẻ gặp stress.

  • Cho trẻ ăn đúng giờ, đúng bữa, không kéo dài bữa ăn và không cho trẻ sử dụng các thiết bị điện tử như tivi, điện thoại, ipad trong lúc ăn.
  • Hạn chế áp lực trong cuộc sống, đặc biệt là áp lực học hành đối với trẻ.
  • Ngoài ăn đúng giờ thì trẻ cũng cần được ngủ sớm, không để trẻ thức quá khuya sẽ ảnh hưởng không chỉ hệ tiêu hóa mà còn ảnh hưởng đến đồng hồ sinh học của trẻ.
  • Giữ vệ sinh khi ăn uống bởi đau dạ dày là bệnh lây lan. Vì vậy rửa tay sạch sẽ trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh sẽ giúp giảm thiểu tỉ lệ lây nhiễm.
  • Giữ vệ sinh sạch sẽ, đặc biệt là với trẻ sống trong gia đình đông đúc, môi trường tập thể có người bị nhiễm HP thì nguy cơ bị lây nhiễm rất cao.
  • Sau điều trị đau dạ dày trẻ vẫn cần được ăn uống điều độ, khoa học, hạn chế việc sử dụng các loại thuốc ảnh hưởng dạ dày.
  • Nên đi khám và tầm soát bệnh cho tất cả các thành viên trong gia đình.

CHẾ ĐỘ DINH DƯỠNG CHO TRẺ EM BỊ ĐAU DẠ DÀY

Dạ dày là nơi chứa đựng thức ăn mà chúng ta ăn vào đầu tiên, do đó nó là cơ quan đầu tiên chịu ảnh hưởng từ các thực phẩm chúng ta ăn vào. Vì vậy cần có chế độ dinh dưỡng khoa học, lựa chọn các loại thực phẩm kỹ lưỡng trước khi ăn để phòng và tránh đau dạ dày, đặc biệt là với trẻ em.

Một chế độ dinh dưỡng hợp lý sẽ giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày, giảm tiết dịch vị dạ dày, cung cấp đầy đủ dinh dưỡng cho cơ thể và giảm sức ép đến dạ dày.

Nên ăn gì và kiêng ăn gì khi trẻ bị đau dạ dày?
Nên ăn gì và kiêng ăn gì khi trẻ bị đau dạ dày?

Thực phẩm mà trẻ bị đau dạ dày nên ăn

  • Nên ăn những thực phẩm giúp giảm tiết dịch vị axit dạ dày, bởi axit trong dạ dày giúp tiêu hóa thức ăn, tuy nhiên nếu tiết quá nhiều sẽ gây đau dạ dày, làm viêm loét dạ dày. Một số loại thực phẩm giúp giảm tiết dịch vị dạ dày bao gồm mật ong, đường, bánh quy, đầu hướng dương, dầu vừng, dầu đậu nành, dầu hạt cải…
  • Ngoài ra có thực phẩm giúp trung hòa axit trong dạ dày như trứng, sữa, … cũng có lợi cho hệ tiêu hóa, đặc biệt là với người bị đau dạ dày.
  • Thực phẩm giàu chất xơ: như chúng ta đã biết, chất xơ vô cùng quan trọng đối với hệ tiêu hóa. Muốn có hệ tiêu hóa khỏe mạnh thì cơ thể cần cung cấp đủ chất xơ để giúp tiêu hóa tốt hơn, phòng chống táo bón và giảm sức ép cho dạ dày. Do đó bổ sung vào bữa ăn của trẻ nhiều rau xanh, hoa quả tươi là rất cần thiết. Ngoài ra trong rau xanh và hoa quả tươi còn cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất, đặc biệt là các vitamin A, B, C có tác dụng thúc đẩy quá trình làm lành tổn thương niêm mạc dạ dày.
  • Nên cho trẻ ăn những loại thực phẩm giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày như gạo nếp, bột sắn, bánh mì, các loại khoai ninh nhừ vì chúng vừa mềm vừa có chất kiềm nên giúp trung hòa axit có trong dạ dày.
  • Ngoài ra, cũng cần chú ý bổ sung đủ dưỡng chất cho cơ thể bé, bởi chỉ khi bé khỏe thì cơ thể mới sản sinh được kháng thể bảo vệ hệ tiêu hóa cũng như các cơ quan khác trong cơ thể được.

Thực phẩm mà trẻ bị đau dạ dày nên kiêng

  • Những thực phẩm có tính axit cao như dưa muối, cà muối, chanh, giấm, tương ớt bởi chúng sẽ làm tăng axit trong dạ dày.
  • Đồ uống có vị chua như nước chanh, nước mơ, nước dứa cũng nên hạn chế vì chúng sẽ kích thích dạ dày tiết nhiều dịch vị axit.
  • Đồ uống có ga bởi chúng sẽ gây đầy bụng, chướng bụng, đầy hơn. Làm trầm trọng bệnh đau dạ dày.
  • Không nên ăn các gia vị như ớt, tỏi, tiêu vì chúng gây kích thích niêm mạc dạ dày.
  • Đồ ăn chế biến sẵn như xúc xích, lạp xưởng, đồ ăn chiên xào, rán, nướng … cũng nên hạn chế.
  • Đặc biệt không cho trẻ ăn các loại thức ăn sống như nem chua, gỏi, đồ ăn lạnh, đồ ăn không đạt vệ sinh.

Trên đây là những điều cần biết về đau dạ dày ở trẻ em. Hy vọng với những thông tin chúng tôi cung cấp các bậc phụ huynh sẽ hiểu rõ hơn về bệnh đau dạ dày ở trẻ, hiểu được nên làm gì để giúp con có hệ tiêu hóa khỏe mạnh.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *