Viêm khớp phản ứng: Nguyên nhân, chẩn đoán, cách điều trị hiệu quả

Hình ảnh minh họa viêm khớp phản ứng

Viêm khớp phản ứng là một dạng đau của viêm khớp (bệnh khớp do viêm). Nó xảy ra trong phản ứng với nhiễm trùng bởi một số vi khuẩn. Thông thường, những vi khuẩn này nằm trong bộ phận sinh dục (Chlamydia trachomatis) hoặc ruột (Campylobacter, Salmonella, Shigella và Yersinia).

VIÊM KHỚP PHẢN ỨNG LÀ GÌ?

Viêm khớp phản ứng là một bệnh gây tổn thương ở khớp, và các cơ quan khác như mắt, hệ tiết niệu sinh dục, hệ tiêu hóa. Bệnh tiến triển kéo dài qua các đợt cấp tính. Nếu người bệnh không chẩn đoán và điều trị sớm sẽ dẫn đến nhiều hậu quả nặng nề về chức năng vận động khớp, cột sống và khả năng lao động. Đây cũng là một trong những nguyên nhân gây tàn phế hay gặp nhất trong các bệnh lý xương khớp.

Do mức độ nặng nhẹ của bệnh là khác nhau nên các trường hợp nhẹ đều rất dễ bỏ qua. Vì vậy, tỉ lệ mắc bệnh của viêm khớp phản ứng rất khó được xác định chính xác. Tuy nhiên, theo nghiên cứu của nhiều tác giả, tỉ lệ mắc bệnh sẽ ngày càng tăng. Ở Mỹ, tỉ lệ mắc bệnh là 40/100.000 dân. Tỉ lệ mới mắc bệnh hàng năm ở Mỹ là 3.5/100.000 dân. Vì vậy việc chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời viêm khớp phản ứng sẽ có hiệu quả tốt trong điều trị và kiểm soát bệnh nhằm tránh được các tổn thương xương khớp biến dạng khớp và nguy cơ bị tàn phế.

Hình ảnh minh họa viêm khớp phản ứng
Hình ảnh minh họa viêm khớp phản ứng

NGUYÊN NHÂN MẮC VIÊM KHỚP PHẢN ỨNG

Viêm khớp phản ứng phát triển trong phản ứng nhiễm trùng trong cơ thể của bệnh nhân, thường là trong ruột, bộ phận sinh dục hoặc đường tiết niệu. Người bệnh có thể không nhận thức được nhiễm trùng kích hoạt nếu nó gây ra các triệu chứng nhẹ hoặc không có gì cả.

Vô số vi khuẩn có thể gây viêm khớp phản ứng. Một số được truyền qua đường tình dục, hoặc trong những thực phẩm bị ô nhiễm. Những vi khuẩn phổ biến nhất bao gồm:

  • Chlamydia
  • Salmonella
  • Shigella
  • Yersinia
  • Vi khuẩn Campylobacter
  • Clostridium difficile

Viêm khớp phản ứng không truyền nhiễm. Tuy nhiên, vi khuẩn gây ra nó có thể lây truyền qua đường tình dục hoặc trong thực phẩm bị ô nhiễm. Tuy nhiên chỉ một số ít người tiếp xúc với các vi khuẩn này bị viêm khớp phản ứng.

Các nguyên nhân tác động

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ viêm khớp phản ứng:

  • Tuổi tác: bệnh xảy ra thường xuyên nhất ở người lớn trong độ tuổi từ 20 đến 40.
  • Tình dục: phụ nữ và nam giới có khả năng bị viêm khớp phản ứng như nhau. Tuy nhiên, đàn ông có nhiều khả năng mắc bệnh cao hơn phụ nữ trong trường hợp vi khuẩn lây truyền qua đường tình dục.
  • Các yếu tố di truyền (là nguy cơ): các yếu tố gia đình hoặc yếu tố về gen nếu trong gia đình có người thân, đặc biệt là bố mẹ bị viêm khớp phản ứng thì nguy cơ bị mắc bệnh này cũng cao hơn người bình thường.

TRIỆU CHỨNG VIÊM KHỚP PHẢN ỨNG

Thông thường, viêm khớp phản ứng gây viêm khớp không đối xứng, với các triệu chứng có thể là:

  • Sưng, đau, nóng, đỏ ở khớp gối, khớp cổ chân.
  • Và thông thường nó kèm theo những dấu hiệu viêm khác, đặc biệt là viêm gân như viêm gân gót chân, viêm gân các điểm bám tận của các đầu xương.
  • Ngoài ra, bệnh nhân có thể kèm theo các triệu chứng khác như đau vùng cột sống thắt lưng, đau vùng cột sống cổ, hoặc gây ra viêm khớp vùng chậu.
  • Bên cạnh đó bệnh nhân còn có thể kèm theo dấu hiệu viêm tiết niệu, đường sinh dục, có thể kèm theo loét miệng hoặc một số triệu chứng ở mắt như đỏ mắt gây viêm, viêm giác mạc…

ĐỐI TƯỢNG MẮC BỆNH VIÊM KHỚP PHẢN ỨNG

Các vi khuẩn gây viêm khớp phản ứng là rất phổ biến. Về lý thuyết, bất cứ ai bị nhiễm các vi trùng này đều có thể bị viêm khớp phản ứng. Tuy nhiên, trên thực tế có rất ít người khi tiếp xúc với các vi khuẩn gây viêm khớp phản ứng mắc bệnh.

Căn bệnh này có xu hướng xảy ra thường xuyên nhất ở nam giới trong độ tuổi từ 20 đến 40. Một số bệnh nhân bị viêm khớp phản ứng mang một gen có tên là HLA-B27. Bệnh nhân xét nghiệm dương tính với HLA-B27 thường có triệu chứng khởi phát đột ngột và nghiêm trọng hơn. Họ cũng có nhiều khả năng có các triệu chứng mãn tính (kéo dài). Tuy nhiên, những bệnh nhân âm tính với HLA-B27 (không có gen) vẫn có thể bị viêm khớp phản ứng sau khi tiếp xúc với một tác nhân gây ra nó.

Ngoài ra, bệnh nhân có hệ miễn dịch yếu do AIDS và HIV cũng có thể bị viêm khớp phản ứng cao.

CHẨN ĐOÁN VIÊM KHỚP PHẢN ỨNG

Chẩn đoán viêm khớp phản ứng có thể phức tạp bởi thực tế là các triệu chứng thường xảy ra cách nhau vài tuần. Một bác sĩ có thể chẩn đoán bệnh khi viêm khớp của bệnh nhân xảy ra cùng hoặc ngay sau khi bị viêm ở mắt và đường tiết niệu và kéo dài một tháng hoặc lâu hơn.

Không có xét nghiệm cụ thể để chẩn đoán bệnh này, nhưng bác sĩ có thể kiểm tra dịch tiết niệu đạo cho các bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Các mẫu phân cũng có thể được kiểm tra các dấu hiệu nhiễm trùng.

Xét nghiệm máu của bệnh nhân viêm khớp phản ứng thường dương tính với dấu hiệu di truyền HLA-B27, với số lượng tế bào bạch cầu tăng và tốc độ máu lắng tăng (ESR) – cả hai dấu hiệu viêm. Bệnh nhân cũng có thể bị thiếu máu nhẹ (có quá ít tế bào hồng cầu trong máu).

Chụp X-quang của các khớp bên ngoài lưng thường không cho thấy bất kỳ sự bất thường nào trừ khi bệnh nhân đã có các đợt tái phát của bệnh. Trên X-quang, các khớp bị viêm nhiều lần có thể cho thấy các khu vực bị mất xương, có dấu hiệu loãng xương hoặc gai xương. Khớp ở lưng và xương chậu (khớp sacroiliac) có thể cho thấy sự bất thường và thiệt hại do viêm khớp phản ứng.

PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ VIÊM KHỚP PHẢN ỨNG

Điều trị viêm khớp phản ứng bằng tây y
Điều trị viêm khớp phản ứng bằng tây y

Loại điều trị viêm khớp phản ứng phụ thuộc vào giai đoạn viêm khớp phản ứng.

Giai đoạn đầu của viêm khớp phản ứng được coi là cấp tính. Viêm cấp tính có thể được điều trị bằng thuốc chống viêm không steroid (thường được gọi là NSAID). Những loại thuốc ức chế sưng và đau. Chúng bao gồm naproxen (Aleve), diclofenac (Voltaren), indomethacin (Indocin) hoặc celecoxib (Celebrex).

Liều hiệu quả chính xác thay đổi tùy theo từng bệnh nhân. Nguy cơ tác dụng phụ của các loại thuốc này, chẳng hạn như chảy máu đường tiêu hóa (thường được gọi là GI), cũng khác nhau. Vì vậy các bác sĩ sẽ xem xét nguy cơ chảy máu GI của bạn khi đề xuất điều trị NSAID.

Giai đoạn muộn của viêm khớp phản ứng được coi là mạn tính. Viêm khớp phản ứng mạn tính có thể cần điều trị bằng thuốc chống thấp khớp (đôi khi được gọi là DMARD) như sulfasalazine hoặc methotrexate. Sulfasalazine có thể hữu ích hơn khi viêm khớp phản ứng được kích hoạt bởi nhiễm trùng đường tiêu hóa (GI). Trong một số trường hợp, các khớp bị viêm rất nặng có thể được điều trị thông qua việc tiêm corticosteroid (tiêm cortisone). Trong những trường hợp nghiêm trọng hơn, các loại thuốc hạ thấp miễn dịch mạnh hơn có tên sinh học có thể được sử dụng như Etanercept (Enbrel) hoặc Adalimumab (Humira).

Ngoài ra, phương pháp điều trị bằng vật lý trị liệu cũng được áp dụng trong điều trị viêm khớp phản ứng. Theo đó, bác sĩ sẽ hướng dẫn người bệnh cách thư giãn cơ, thả lỏng khớp, tập đi, đứng và ngồi đúng tư thế để có thể giảm thiểu các cơn đau. Ngoài ra việc tập luyện một tư thế đúng còn giúp giữ cho hoạt động của khớp và xương sống không bị biến dạng.

CÁCH PHÒNG NGỪA VIÊM KHỚP PHẢN ỨNG

Để phòng ngừa viêm khớp phản ứng, người bệnh nên tuân thủ phác đồ điều trị và trị liệu theo hướng dẫn của bác sĩ. Cụ thể:

  • Nên uống thuốc và tái khám bệnh theo định kỳ.
  • Tập luyện các bài vật lý trị liệu hàng ngày, đều đặn để giúp giãn cơ, giữ khớp không bị cứng.
  • Người bệnh có thể sử dụng miếng dán nhiệt hoặc tắm nước ấm để cải thiện các triệu chứng đau do viêm khớp phản ứng. Ngoài ra người bệnh cũng có thể dán miếng dán lạnh để giảm sưng tấy và giảm đau.
  • Người bệnh nên ngồi, đứng và ngủ đúng chuẩn, đúng cách để giữ cho máu có thể lưu thông dễ dàng, các khớp không bị chèn ép.
  • Quan hệ tình dục an toàn thông qua sử dụng bao cao su để tránh vi khuẩn gây bệnh lây lan qua đường tình dục.
  • Nên thực hiện chế độ ăn uống, sinh hoạt, vệ sinh hợp lý, khoa học để phòng ngừa các viêm nhiễm ở các cơ quan như đường tiêu hóa, đường sinh dục là những cơ quan rất dễ bị nhiễm khuẩn.

CHẾ ĐỘ DINH DƯỠNG CHO NGƯỜI VIÊM KHỚP PHẢN ỨNG

Viêm khớp phản ứng nên ăn gì và không nên ăn gì?
Viêm khớp phản ứng nên ăn gì và không nên ăn gì?

Việc lựa chọn thực phẩm sạch và chế biến kỹ lưỡng, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, nấu chín là rất quan trọng đối với người bị bệnh này. Ngoài ra người bệnh cũng nên lựa chọn những thực phẩm cung cấp dưỡng chất để phòng ngừa và hỗ trợ điều trị bệnh hiệu quả hơn.

Thực phẩm tốt cho người bị viêm khớp phản ứng

  • Thực phẩm chứa nhiều omega-3 và omega-6 rất tốt cho xương khớp. Vì vậy người bệnh có thể sử dụng những loại thực phẩm này bổ sung vào bữa ăn hàng ngày với lượng vừa phải, khoảng 70g/ngày.
  • Trà xanh/chè xanh: đây là thức uống có tác dụng kháng viêm và chống oxy hóa hiệu quả. Vì vậy người bệnh viêm khớp phản ứng nên sử dụng để hỗ trợ quá trình điều trị bệnh nhanh khỏi hơn.
  • Trứng: trứng là thực phẩm giàu chất dinh dưỡng, được khuyên dùng cho người bị các bệnh về xương khớp. Tuy nhiên, trứng cũng chứa nhiều cholesterol, do đó nên sử dụng lượng vừa phải, mỗi tuần chỉ nên dùng 2-3 quả.
  • Hoa quả tươi là nguồn cung cấp vitamin, khoáng chất có lợi cho cơ thể. Vì vậy người bệnh viêm khớp dạng thấp nên bổ sung hàng ngày để tăng cường dưỡng chất cho xương khớp, đặc biệt là những loại quả có chứa nhiều vitamin C như chanh, bưởi, kiwi, ổi…
  • Rau xanh, củ quả: cũng giống như hoa quả tươi, rau xanh cũng chứa nhiều vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Bên cạnh đó một số loại củ như gừng, nghệ, hành, tỏi còn tốt cho người bị viêm khớp phản ứng bởi khả năng kháng viêm, tiêu viêm và giảm đau.

Thực phẩm người bị viêm khớp phản ứng nên tránh

Bên cạnh những loại thực phẩm cần bổ sung thì người bệnh cũng nên tránh xa những loại thực phẩm sau:

  • Thực phẩm chứa nhiều dầu, mỡ.
  • Đồ ăn chứa nhiều muối hoăc nhiều đường đều có hại cho xương khớp.
  • Nội tạng động vật vì chứa nhiều lưu huỳnh, không tốt cho xương khớp.
  • Rượu, bia, đồ uống có ga, cafe, soda cũng không tốt cho sức khỏe xương khớp.
  • Bột mì cũng sẽ khiến cho tình trạng viêm khớp phản ứng trở nên tồi tệ hơn, do đó người bệnh nên tránh xa loại thực phẩm này.
  • Ngoài ra, bắp, sữa, bơ, lươn, chạch,… Một số loại quả chứa nhiều đường như: chuối, lê, dưa hấu, đào… hoặc một số loại rau củ như súp lơ xanh, bí ngô, khoai tây, cà chua,… cũng nên hạn chế ăn.

Trên đây là những điều cần biết về viêm khớp phản ứng. Trong trường hợp phát hiện các triệu chứng bệnh thì nên đến ngay các cơ sở chuyên khoa xương, khớp để làm các xét nghiệm chẩn đoán bệnh chính xác để từ đó có phương pháp điều trị thích hợp nhất.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *